Hoe maken we van data waardevolle informatie voor onder meer wetenschappelijk onderzoek? Sinds het najaar van 2025 heeft het Maasstad Ziekenhuis een nieuwe datastrategie. ‘Zorgverleners hebben de sleutel om tot goede kwaliteit van data te komen.’
Onderzoekers kunnen gemakkelijker putten uit gegevens van andere ziekenhuizen. En ze hoeven voor een studie met data uit verschillende centra slechts toestemming te krijgen van één Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC), en dus niet langer van de METC’s uit alle huizen. Het zijn voorbeelden van initiatieven op het vlak van wetenschap waaraan de nieuwe datastrategie van het Maasstad Ziekenhuis bijdraagt.
‘Er zijn ook voordelen op andere terreinen’, zegt Niels Hoffmann. ‘Met data kunnen we nog meer kansen benutten in de patiëntenzorg, bedrijfsvoering en regie van de patiënt.’ Niels is als chief information officer (CIO) verantwoordelijk voor de digitale strategie van het Maasstad Ziekenhuis. In die rol was hij betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe datastrategie, die in oktober werd goedgekeurd door de raad van bestuur en waaraan is gewerkt door ‘mensen uit alle geledingen van de organisatie die affiniteit hebben met data.’
Veilig en betrouwbaar
Klaar zijn voor de wereld van morgen. Dat is het belangrijkste doel van de datastrategie. Niels: ‘Er zijn grofweg drie aanleidingen. Ten eerste neemt het belang van data steeds verder toe, terwijl we de data nog niet optimaal benutten. Ten tweede krijgen we te maken met steeds meer wet- en regelgeving rondom data, waaraan we uiteraard moeten voldoen. Ten derde hebben we een sterke data-infrastructuur nodig om gegevens veilig, betrouwbaar en efficiënt uit systemen te halen en te delen.’
‘Zonder goede verslaglegging krijg je geen goede data.’
Over het toenemende belang van data zegt Niels: ‘In de patiëntenzorg willen we evidence-based werken, dus doen wat bewezen effectief is. Data helpen je te kwalificeren of iets al dan niet effectief is. Neem het Health Intelligence Platform Santeon (HIPS) van de Santeon-ziekenhuizen. Daar kun je bijvoorbeeld de uitkomsten en het aantal opnamedagen van verschillende behandelingen eenduidig met elkaar vergelijken. Een andere datatoepassing heb je op het vlak van bedrijfsvoering. Met actueel zicht op zorgvraag en zorgaanbod benut je onder meer de bedden- en personeelscapaciteit zo goed mogelijk. Verder kun je met data de patiënten meer regie geven in het zorgproces, bijvoorbeeld bij het maken en inzien van afspraken. En omdat patiënten vaak een reis maken in een zorgketen, is het belangrijk dat zorgorganisaties data kunnen uitwisselen met elkaar. Denk onder meer aan het Regionaal Integraal Capaciteitsmanagement-initiatief van RijnmondNet, waar een zorgverlener in het ziekenhuis bijvoorbeeld ziet of er voor een patiënt plek is in een verpleeghuis.’
De context
De digitale strategie is afgeleid van de Maasstad Ziekenhuis-brede strategie. Er zijn vijf pijlers, waaraan invulling wordt gegeven door de iRaad, waarvan Niels Hoffmann de voorzitter is. De vijf pijlers zijn:
- “Medewerkers op één; de digitale reis van de medewerker versterken en integreren.”
- “De patiënt digitaal ondersteund; de digitale patiëntreis versterken en integreren, zodat de patiënt hiermee meer in de regie kan komen.”
- “Het Maasstad Ziekenhuis als proactieve netwerkpartner; transmurale samenwerking.”
- “Toekomstbestendige bedrijfsondersteuning; digitale ondersteuning van de bedrijfsondersteunende processen.”
- “Waardevolle toepassing van data; hiervan maakt de nieuwe datastrategie deel uit.”
Nieuwe rollen
In het Maasstad Ziekenhuis zijn nieuwe rollen geïntroduceerd om verantwoordelijkheden, afspraken en regels te waarborgen rondom kwaliteit, beschikbaarheid, veiligheid en het juiste gebruik van data. Voorbeelden hiervan zijn de data-eigenaar en datasteward. Niels Hoffmann: ‘Een data-eigenaar is verantwoordelijk voor definities, kwaliteit en autorisaties, en eindverantwoordelijk voor datakwaliteit en een data-woordenboek. Dit kan bijvoorbeeld een verpleegkundige of medisch manager zijn. Ons streven is om het eigenaarschap bij de bron te beleggen. De datasteward is verantwoordelijk voor het dagelijks borgen van de datakwaliteit, het beheren en uniform vastleggen van metadata, definities en terminologie in het data-woordenboek, en is daarbij rechter én linkerhand van de data eigenaar.’ Daarnaast fungeert de datasteward als schakel tussen de data-eigenaar, gebruikers en ICT, en ondersteunt bij het toegankelijk, begrijpelijk en compliant maken van data voor operationele en wetenschappelijke toepassingen.
Oproep
De nieuwe datastrategie moet er ook aan bijdragen dat het Maasstad Ziekenhuis en andere zorgorganisaties eenvoudiger gegevens met elkaar kunnen delen in het kader van wetenschappelijk onderzoek. Dit gebeurt bijvoorbeeld al binnen de Health Research Data Space van De BeterKeten, een initiatief van zes ziekenhuizen in het Rijnmondgebied. Niels doet hierbij een oproep. ‘Iedereen focust op beschikbaarheid van data en het delen van data, maar het is essentieel dat er ook veel aandacht is voor kwaliteit van data.’
Hij legt uit: ‘Het is zaak dat zorgverleners volledig, gestructureerd en uniform data registreren. Want zonder goede verslaglegging krijg je geen goede data; AI gebaseerd op slechte data is bijvoorbeeld slechte AI. Plaats dus geen afkortingen of halve zinnen in vrije tekstvelden van het Elektronische Patiënten Dossier (EPD). En vergeet geen informatie; tijdens een bijeenkomst met collega’s uit andere ziekenhuizen werd pasgeleden vastgesteld dat bij zes van de tien patiënten het geslacht niet was ingevuld. Zorgverleners hebben de sleutel in handen om tot goede kwaliteit te komen.’
