Data zijn cruciaal voor waardegedreven zorg, bijvoorbeeld om patiëntwaardes en kosteneffectiviteit in kaart te brengen. Binnen het Maasstad Ziekenhuis werken de drie data-analisten Lisanne van Lier, Olof van der Werf en Lara Plugge binnen verschillende zorgpaden aan digitaliseren, personaliseren en standaardiseren. ‘Wellicht kan de kwaliteit omhoog en kunnen de kosten omlaag.’
Binnen het team Zorgontwikkeling werken data-analisten Lisanne van Lier, Olof van der Werf en Lara Plugge dagelijks met de data die gebruikt wordt in verschillende onderzoeken naar waardegedreven zorg Value-Based Health Care (VBHC). Binnen VBHC ondersteunen ze het Samen Beter-programma, waarbij de zeven samenwerkende Santeonziekenhuizen werken aan waardegedreven zorg.
Dat gebeurt binnen drie thema’s, zegt Lisanne. ‘Digitaliseren, personaliseren en standaardiseren.’ Zo wordt er de laatste tijd binnen het zorgpad Inflammatory Bowel Disease (IBD) gewerkt aan het standaardiseren van protocollen rond medicijngebruik. Olof: ‘Samen met artsen van alle zeven ziekenhuizen hebben we gekeken hoe we tot een gezamenlijk protocol konden komen voor thiopurines, een medicijn dat door ongeveer een derde van de patiënten wordt gebruikt. Bij het opstarten van dit medicijn komt soms een te hoge dosering voor, wat leidt tot toxiciteit. Het gevolg daarvan is dat je in het begin elke paar weken bloed moet prikken voor labonderzoek, zodat je de dosis kunt aanpassen.’ In de praktijk bleek elk ziekenhuis zijn eigen werkwijze te hanteren, van verschillen in frequentie, onderzoeksmomenten of een focus op andere labbepalingen. Olof: ‘De één deed wat meer consulten, de ander weer wat meer telefoontjes. We gaan nu het protocol samen standaardiseren om de kwaliteit te uniformiseren.’
Onnodige kostenposten
Bijkomend voordeel is dat onnodige labmomenten voorkomen kunnen worden, wat ook kosten bespaart. Olof: ‘Mits de kwaliteit niet achteruitgaat. Maar als er standaard een labmeting wordt aangevraagd waar eigenlijk nooit naar gekeken wordt, is dat immers een onnodige kostenpost.”
De standaardisering wordt gedaan op basis van benchmarking. Olof: ‘We halen dan een indicator op en vergelijken dat met de rest van de ziekenhuizen. Als één ziekenhuis hoog of laag zit ten opzichte van de rest, kun je achterhalen hoe dat komt. Wellicht valt daar iets van te leren en kan de kwaliteit omhoog, en kunnen de kosten omlaag.’
Als het protocol voor het gebruik van thiopurines overal in werking is, kunnen data-analisten onderzoeken of de standaardisatie goed wordt nageleefd en wat dit oplevert. Olof: ‘Zien we inderdaad een vermindering van het aantal consulten, labmetingen én kosten?’
Value-Based Health Care in het Maasstad Ziekenhuis
Binnen het programma Samen Beter werken het Maasstad Ziekenhuis en de andere Santeon ziekenhuizen aan vernieuwing en verbetering. Dit gebeurt volgens de principes van Value-Based Health Care, oftewel waardegedreven zorg. Value-Based Health Care is het in beeld brengen, vergelijken en verbeteren van uitkomsten per aandoening, in relatie tot de gemaakte kosten van de geleverde zorg. VBHC is oorspronkelijk ontwikkeld in de VS, maar wordt in toenemende mate toegepast in Europa
Dashboard
In principe heeft elk zorgpad zijn eigen dashboard waarop data worden gedeeld. Het inzichtelijk maken van de uitkomsten van data-onderzoek is een belangrijke taak van de data-analisten. Lisanne: ‘Wij schrijven zelf scripts om enerzijds de uitkomsten te verkrijgen en om de data te valideren. We valideren de data zowel technisch als medisch-inhoudelijk, in afstemming met een arts of verpleegkundig specialist. Zij bepalen uiteindelijk of data gedeeld worden binnen het Santeon-verband.’ De verschillende data die worden opgehaald gaan over uitkomsten-indicatoren, zoals complicaties, medicatiegebruik, ziekte-activiteit, of kosten, zoals verrichtingen, opnames en labmetingen. Olof: ‘Bij de digitale hybride zorg, die we Zorg Bij Jou noemen, brengen we goed in kaart welke kosten we besparen.’ Lisanne: ‘We zijn nu druk bezig om die data te valideren en inzichtelijk te maken.’
‘In de praktijk bleek elk ziekenhuis zijn eigen werkwijze te hanteren.’
Uitkomstmaten
Welke uitkomstmaten relevant zijn voor waardevolle zorg, wordt in samenspraak met artsen en de zeven Santeonziekenhuizen vastgelegd én soms, zoals bij de digitale zorg, in samenspraak met zorgverzekeraars. Andere belangrijke samenwerkingspartners zijn, naast de verpleegkundigen, collega data-analisten en Business Intelligence (BI), die data beschikbaar maakt en aanlevert. De kwaliteit van de data is niet altijd zo hoog als de analisten zouden willen. Olof: ‘De grenzen van wat je kunt inzien worden soms door het aanbod van de data bepaald. Zo komt sommige medicatie die wordt opgehaald in een lokale apotheek niet altijd in het elektronisch patiëntendossier terecht. Dit bemoeilijkt het uitvoeren van analyses op basis van medicatiegebruik over lange tijd.’
Data ontsluiten
Veel data zijn zowel intern binnen het Maasstad Ziekenhuis als in de zeven Santeon-ziekenhuizen niet gestandaardiseerd. Lara: ‘Elk ziekenhuis slaat zijn data weer anders op. Data binnen het zorgpad nierschade wordt voor een deel niet in het patiëntendossier opgeslagen maar op een extern platform waar je het moeilijk uit kunt ontsluiten. Soms wil een medisch specialist bepaalde data hebben en kun je er bij het ene ziekenhuis heel makkelijk aankomen, terwijl het bij de andere een flinke expeditie is. Zo zijn we voor COPD een jaar bezig geweest met een data-koppeling om één bepaalde indicator op te halen. Dus je moet wel geduld hebben.’
Met de toenemende urgentie van VBHC wordt de rol van data-analisten steeds belangrijker. Lisanne: ‘Een deel van de data wordt nu al gestandaardiseerd en geautomatiseerd aangeleverd, terwijl we eerst de scripts zelf moesten schrijven. Nu hebben we meer tijd voor interne analyses en kunnen we met minder handen meer doen. Ook zijn er proeven met spraakgestuurd werken, dat mogelijk tot betere registraties kan leiden en dus betere data. Ik denk dat ons werk in de toekomst makkelijker én sneller wordt.’
