Kunstmatige beademing ondersteunt IC-patiënten en kan zelfs levensreddend zijn maar tegelijk is het van belang dat het apparaat hun longen zo weinig mogelijk schaadt. Hierover gaat het promotieonderzoek van Dolf Weller. De Ventilation Practitioner: ‘Mijn doel is om de respiratoire zorg af te stemmen op de individuele patiënt. Om deze gepersonaliseerde zorg te bereiken, onderzoek ik de rol van geavanceerde monitoringstechnieken.’
De ene patiënt heeft een gezonde body mass index, de andere weegt 150 kilo. Zo kunnen er meer verschillen zijn, bijvoorbeeld in het ziektebeeld. ‘Daarom kun je bij complexe beademingszorg op de intensive care (IC) niet zeggen: one size fits all ‘, zegt Dolf Weller. ‘Dit sluit aan bij een bredere ontwikkeling in de gezondheidszorg: het bieden van gepersonaliseerde zorg.’
Dolf is Ventilation Practitioner, een IC-verpleegkundige die zich heeft toegelegd op complexe beademingszorg. Hij vertelt: ‘Complexe beademingszorg is naar schatting nodig voor dertig procent van de IC-patiënten die kunstmatig worden beademd. Het gaat vaak om patiënten met longaandoeningen, zoals een ernstige longontsteking, die langdurig worden beademd. Daarbij is het een uitdaging om de longen veilig te beademen. Soms is het ook moeilijk om deze patiënten van de beademing te krijgen.’
Optimale instelling
Het is belangrijk het beademingsapparaat zo goed mogelijk af te stemmen op de patiënt. Een belangrijke instelling is de druk die ervoor zorgt dat na uitademing de longen open blijven. Deze instelling heet PEEP (Positive EndExpiratory Pressure) . Twee technieken kunnen helpen de best mogelijke PEEP-instelling te bereiken: Pes (slokdarmdruk) en EIT (Elektrische Impedantie Tomografie). Het Maasstad Ziekenhuis is één van de weinige Nederlandse ziekenhuizen die beide monitoringstechnieken actief inzetten in de klinische zorg en voor onderzoek. Dolf wil er meer kennis over vergaren.
Hij vertelt: ‘Bij Pes wordt een ballonnetje in de slokdarm geplaatst. Hiermee is het verschil te meten tussen de druk in de long – zoals PEEP – en de pleuradruk, oftewel de druk rondom de longen die van buitenaf op de longen drukt en bepaalt hoeveel tegendruk (PEEP) nodig is om de longen open te houden. Is de pleuradruk hoger dan de druk in de longen, dan vallen delen van de longen dicht en kunnen ze minder zuurstof opnemen en koolzuurgas afvoeren. Inzicht in de drukverschillen helpt je tot de
Jaarlijks symposium
Waarom hebben we in Nederland geen symposium dat in het teken staat van beademing? Uit deze vraag van Dolf Weller is in 2018 het Rotterdam Intensive Care Symposium voortgekomen. Op 31 maart en 1 en 2 april was de negende editie. Sinds het begin is Weller voorzitter. ‘Er zijn Nederlandse en buitenlandse sprekers. Het is leuk om dit te organiseren met het team van intensivisten en IC-verpleegkundigen uit het Maasstad Ziekenhuis.’ best mogelijke PEEP-instelling te komen.’
Over EIT zegt Dolf: ‘Hiermee visualiseer je de luchtverdeling in de patiënt. Je plaatst een band met elektroden rond de borstkas. De elektroden geven op basis van de weerstandsverschillen een beeld: hoe is de lucht verdeeld in de longen? Het ene deel van de long kan collaberen (dichtvallen) en het andere kan overrekken. Overrekken betekent dat de longen zó gespannen zijn, dat mogelijk schade ontstaat. We zoeken hierin een middenweg tussen collaps en overrekking. Longen zijn niet gemaakt om te worden beademd; het levert schade op. Door de juiste balans te vinden, proberen we dit te minimaliseren. Pes geeft inzicht in hoe de longen belast worden, terwijl EIT regionaal de verdeling van lucht en de mate van overrekking/collaps van longblaasjes visualiseert.’
“Door de juiste balans te vinden, proberen we longschade te minimaliseren.”
Aanvullend
Die laatste uitspraak doet Dolf op basis van zijn onderzoek. ‘Wereldwijd wordt gedacht dat Pes en EIT uitwisselbaar zijn. Maar wij hebben aangetoond dat de technieken leiden tot verschillen in resultaat.’ Zijn promotieonderzoek valt onder verantwoordelijkheid van het Erasmus MC. Het eerste onderzoeksresultaat, gebaseerd op data uit beide centra, is in maart gepubliceerd in Intensive Care Medicine Experimental . De naam van het artikel: Setting PEEP in patients with Covid-19-related ARDS: a physiological comparison between methods. ‘Ik heb een vergelijking gemaakt tussen Pes, EIT en het aflezen van data op de beademingsmachine. Instellen met EIT resulteert in een hogere PEEP en de beste balans: minder collaps en geen verschil in overrekken van longblaasjes ten opzichte van de Pes-methode met een lagere PEEP. Bijzonder is dat dit onderzoek is gedaan met gegevens van 29 Covid-19-patiënten. Dit is momenteel wereldwijd het grootste fysiologische cohort waarbij deze metingen zijn verricht. Uiteraard is prospectief vervolgonderzoek nodig.
Naast techniek richt het onderzoek zich ook op implementatie. ‘In het Maasstad Ziekenhuis hebben we een respiratieteam. Het bestaat uit twee intensivisten, vier ICverpleegkundigen en mijzelf. We voeren Pes- en EIT-metingen uit en we overleggen over de (PEEP-)instelling. Het is mooi om als verpleegkundige te onderzoeken hoe we onze zorg kunnen optimaliseren. Bedenk: Pes en EIT zijn prijzig en tijdrovend. Daarom aarzelen veel ziekenhuizen om erin te investeren. Ik hoop die meerwaarde aan te kunnen tonen.’
